Que é a basuraleza?

Oíches falar da basuraleza? O 3 de marzo de 2018, con motivo do Día Mundial da Vida Silvestre, a ONG SEO/BirdLife en alianza coa organización Ecoembes, a través do proxecto LIBERA, propuxeron a creación deste vocábulo que nacía da suma de ‘lixo’ e ‘natureza’. Tratábase dun termo que pretendía alertar sobre a problemática que xeraba o abandono de lixo na natureza. Con el, iniciaron unha campaña para combater o problema ambiental dos residuos que se abandonan en contornas naturais e tratar de mitigar, así, o prexuízo que supón para a biodiversidade de calquera tipo de ecosistema (mariño, terrestre ou fluvial).
Ata entón, tanto entidades como institucións e persoas expertas empregaran o anglicismo littering. Por iso, o proxecto buscou unha alternativa que permitise achegar o concepto á cidadanía, para axudar a entender o problema e a crear conciencia respecto diso. O que naceu como unha campaña de concienciación foise consolidando no vocabulario e o seu uso afianzouse co paso do tempo. En Gadis cremos que é moi importante coñecer o impacto que as nosas accións producen na contorna e hoxe queremos falarche da basuraleza e como combatela con pequenas accións. Queres saber máis? Segue lendo!

Que é a basuraleza?

Basuraleza é o acrónimo creado para tratar de combater un dos grandes retos ambientais sobre os que se creou máis conciencia nos últimos anos. O termo refírese aos residuos xerados polo ser humano que se abandonan na natureza e que alteran os ecosistemas. Os expertos sinalan que littering -o termo que se usaba ata a aparición deste neoloxismo- é máis técnico, aínda que ningún dos dous se recolle aínda no dicionario da Real Academia Española. Con todo, o anglicismo non terminaba de chegar á cidadanía e, por iso, SEO/BirdLife e Ecoembes buscaron unha palabra que resultase máis próxima, máis comprensible e máis “recordable” ao lanzar a súa campaña. Un vocábulo que permitise recoñecer a definición do problema de inmediato para poñerlle nome ao desafío que tiñan por diante.
E cales son eses residuos que ameazan os ecosistemas? Os restos máis comúns que se atopan entre a basuraleza son cabichas, latas de aluminio, botellas de plástico, envoltorios, toalliñas, outros produtos de plástico non reutilizables e, desde o inicio da pandemia, máscaras. Pero tamén se abandonan outro tipo de artigos en contornas naturais: electrodomésticos, baterías, mobles, contedores industriais… Sabías que un dos problemas máis graves é o das cabichas dos cigarros? Refúganse 4,5 billóns anuais no mundo como basuraleza e estímase que o tempo necesario para que unha cabicha se descompoña varía entre 5 e 400 anos ata que se alcanza a degradación completa.
A basuraleza xera, por tanto, un impacto humano no medio ambiente que degrada as contornas naturais, xa que o lixo pode permanecer períodos prolongados de tempo antes de degradarse e tamén pode transportarse a grandes distancias e chegar aos océanos. Afecta á calidade de vida das persoas e doutras especies do planeta. Estes son algúns dos impactos que pode producir: – Pode ocasionar a morte directa de especies. – Pode convertirse nun vector de transmisión de enfermidades. – Pode fomentar a colonización dun lugar por parte de especies exóticas invasoras. – Pode interactuar coa flora e modificar os comportamentos da fauna. – Pode afectar á saúde da vida silvestre. – Pode afectar á saúde humana. Calcúlase que o 17% das especies afectadas polos efectos do lixo abandonado na natureza están incluídas na lista vermella de especies ameazadas que elabora cada ano a Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN). Por iso, é fundamental traballar para lograr eliminar a basuraleza e está nas nosas mans facelo.

Proxecto LIBERA

O proxecto LIBERA naceu en 2017 coa intención de acabar coa basuraleza mediante a posta en marcha de diferentes accións e con distintos enfoques (científico, de sensibilización e de participación). Por unha banda, traballan en varios proxectos científicos que tratan de coñecer mellor a composición e a orixe da basuraleza mediante a recollida de datos a través de distintos colectivos. Por outra banda, elaboran campañas de comunicación, educación e sensibilización, e promoven as xornadas de mobilización cidadá “1 m2” para combater o abandono de lixo. Estas xornadas realízanse en colaboración con asociacións, organizacións e entidades de todo tipo e dedícanse á recollida de lixo en distintas contornas: praias, ríos, encoros, pantanos, campo, bosques e montes. Non só se recolle o lixo abandonado, senón que se aproveita para identificalo e catalogalo. É dicir, supoñen unha importante fonte de información sobre a súa tipoloxía e orixe.
Ademais, o proxecto puxo en marcha a campaña #RecojamosBasuraleza para lograr a inclusión do termo no dicionario da R.A.E. Tamén crearon unha app propia gratuíta que permite contribuír á localización e retirada de basuraleza, ademais de ofrecer recompensas colaborativas con entidades científicas e divulgativas conservacionistas.

Gadis contra a basuraleza

Hai moitas formas de colaborar para combater a basuraleza! A máis sinxela é non xerala 😉. Ahí podemos botarche unha boa man:

• Merca produtos a granel como a nosa froita, verdura e froitos secos para evitar innecesarios envases. Trae a túa bolsa reutilizable ou, se aínda non tes, podes adquirir un dos nosos paquetes de 3 bolsas de froita e verdura reutilizables. Se che esqueciches dela, tamén podes usar as nosas bolsas de papel ou as nosas bolsas de plástico biodegradables, pero non as tires na natureza! sempre ao seu colector correspondente.
• Ademais da compra a granel, temos bolsas reutilizables para a compra. Son bolsas resistentes e impermeables, ideais para facer plogging ou o que volo mesmo, recoller o lixo que che atopes en espazos naturais mentres corres ou paseas por eles. E se un día esquecíchescha e colliches unha das nosas bolsas plásticas biodegradables, tamén podes gardar lixo nela, mellor se é de envases lixeiros ou latas e así xa a podes depositar enteira no colector amarelo 😉.

E se queres asumir un papel máis activo, aquí tes algunhas opcións:

• Practica o plogging cando saias a facer exercicio ao aire libre ou incluso a dar un paseo.
• Participa na gran movilización ou nalgunha das movilizaciones “1 m2” do proxecto LIBERA. Tamén podes organizar unha recollida.
• Sensibiliza e conciencia a quen che rodea para non abandonar residuos, pero tamén para recollelos cando os atopan.
• Se formas parte dalgún centro educativo, entra na Aula LIBERA para traballar na concienciación, tamén no material específico para universidades.
• Tamén podes convertirte nun LIBERA MAKER. Que che pare celebrar o Día Mundial da Vida Silvestre limpando basuraleza?